Aquariumverlichting kiezen: hoeveel licht en hoe lang moet het aan?

Verlichting is het onderdeel waar aquariumhouders het vaakst te veel van willen. Meer licht voelt als beter licht, maar in een aquarium is het omgekeerde vaak waar: een groot deel van alle algenproblemen komt door te veel licht of door te lang licht. Hieronder staat hoe je kiest en hoe je instelt.

Waarvoor je verlichting eigenlijk nodig hebt

Voor twee dingen, en die stellen verschillende eisen.

Om te kijken. Een aquarium zonder planten heeft alleen licht nodig om de bak zichtbaar te maken. Daar volstaat een bescheiden armatuur, en de lichtkleur kies je op wat je mooi vindt.

Voor plantengroei. Planten zetten licht om in groei en hebben daar zowel voldoende sterkte als de juiste golflengten voor nodig. Hier wordt de keuze technisch, en hier gaat het ook het vaakst mis: licht is maar een van de drie factoren. Zonder een goede bodem, voeding en koolstof groeien planten ook onder de beste lamp niet.

Hoeveel licht heb je nodig?

De oude vuistregel van watt per liter komt uit het TL-tijdperk en zegt bij LED niets meer, omdat LED veel efficienter is. Werk daarom met deze indeling naar plantvraag.

Weinig licht. Genoeg voor makkelijke planten zoals varens, mossen en Anubias-achtigen, en voor een bak zonder levende beplanting. Deze bakken zijn het rustigst in onderhoud en het minst algengevoelig.

Gemiddeld licht. De meeste gezelschapsaquaria met beplanting zitten hier. Stengelplanten groeien, en je hebt vloeibare plantenvoeding nodig om het bij te houden.

Veel licht. Voor bodembedekkers en veeleisende soorten. Alleen zinvol in combinatie met CO2-toevoer en een strak bemestingsschema. Zonder die twee krijg je geen mooie plantenbak maar een algenbak.

De belangrijkste regel: stem het licht af op het zwaarste onderdeel dat je erbij levert, niet op de mooiste foto die je hebt gezien. Kun of wil je geen CO2 doseren, kies dan bewust voor de onderste twee categorieen.

Kijk voor het aanbod bij aquariumverlichting.

Welke lichtkleur kies je?

Lichtkleur wordt uitgedrukt in kelvin. Lagere waarden geven warm, geelachtig licht, hogere waarden koel en blauwig licht.

Rond de zesduizend kelvin is neutraal daglicht en de veiligste keuze. Planten doen het er goed op en de bak oogt natuurlijk.

Warmer licht laat rode vissen, hout en bruine tinten beter uitkomen en geeft een huiselijke sfeer.

Koeler, blauwig licht geeft diepte en contrast, maar maakt een zoetwaterbak snel klinisch.

Veel aquarianen combineren twee buizen of twee LED-kanalen met verschillende kleuren. Wat je vooral moet weten: kleur bepaalt vooral hoe je bak eruitziet, sterkte bepaalt of je planten groeien. Verwar die twee niet.

Hoe lang moet het licht aan?

Acht tot tien uur per dag, aaneengesloten, met een tijdschakelaar. Dat is voor bijna elke bak het antwoord.

Zet je het langer aan, dan krijgen algen meer kans dan planten, want algen reageren sneller op een overschot. Zet je het korter aan, dan komen planten tekort. Een aquarium heeft daarnaast net als vissen een echte donkerperiode nodig; een blauwe nachtstand is er voor de kijker en niet voor de bewoners, dus gebruik die spaarzaam.

Heb je last van algen, verkort dan eerst met een uur of twee en wacht twee weken af voordat je iets anders verandert. Het is de goedkoopste maatregel die er is en hij werkt vaker dan welk middel dan ook.

Een middagpauze van twee tot drie uur, waarbij het licht midden op de dag uitgaat, wordt door veel aquarianen gebruikt om algen te remmen zonder de totale lichtduur te verkorten. Het kost niets om te proberen.

Zet je bak niet in direct zonlicht en beoordeel de verlichting nooit op een dag dat de zon erop staat.

Praktische keuzepunten

Meet je armatuur op. Bij vervanging is de lengte leidend, en bij TL-buizen ook of je armatuur T5 of T8 is; daar hoort een eigen adapter bij. Dezelfde wattage bestaat in meerdere lengtes, dus meet de buis en gok niet.

Let op de driver bij LED-buizen. Die levert het vermogen en heeft een maximum. Wil je meerdere buizen op een driver aansluiten, tel dan eerst op wat ze samen vragen.

Dimbaar is de moeite waard. Met een dimmer kun je terugregelen als je algen ziet, in plaats van een lamp te moeten vervangen. Voor een beplante bak is dat de nuttigste luxe die je kunt kopen.

Vervang op branduren. LED wordt geleidelijk minder zonder dat je het ziet en TL verschuift bovendien van kleur. Noteer de plaatsingsdatum op de armatuur.

Licht is een van drie

Planten hebben licht, voeding en koolstof nodig, en de zwakste van de drie bepaalt het resultaat. Groeien je planten niet terwijl je verlichting op orde is, kijk dan naar de bemesting voordat je een sterkere lamp koopt. Meer licht op een bak zonder voeding levert alleen algen op. Wat je daarvoor nodig hebt staat bij aquariumplantenvoeding.

Twijfel je over het vermogen voor jouw bak, geef dan de afmetingen door en welke planten je wilt houden. Dan denken wij mee. Hoe je de rest van de bak inricht lees je in ons artikel over het inrichten van een aquarium.