Aquarium onderhouden: het week- en maandritme dat werkt

Aquariumonderhoud heeft de reputatie van veel werk, en dat komt doordat mensen het lang laten liggen en er dan een halve dag aan kwijt zijn. Met een vast ritme kost het een kwartier per week. Hieronder staat wat je wanneer doet, en waarom.

Wekelijks: het kwartier dat het verschil maakt

Ververs een deel van het water. Tien tot twintig procent per week is een goede richtlijn voor een normaal bezette bak. Waterwissels voeren nitraat af, vullen mineralen aan en verdunnen stoffen die je niet kunt meten. Wissel liever wekelijks een klein deel dan eens per maand de helft; grote schommelingen zijn belastender voor vissen dan de vuilheid die je ermee wegneemt.

Zuig de bodem mee. Gebruik een hevel met een brede buis en ga door het grind. Het zware vuil loopt mee en het grind valt terug. Doe per beurt een deel van de bodem, niet de hele bak; dan blijft er altijd genoeg bacteriecapaciteit in de bodem over.

Vul aan met behandeld water op temperatuur. Vers leidingwater bevat chloor. Behandel het met een waterconditioner en laat het niet meer dan een graad of twee van je bakwater afwijken.

Poets de voorruit. Met een magneetreiniger of een spons. Doe dit voordat je het water ververst, dan zuig je de losgekomen aanslag meteen mee.

Kijk naar je vissen. Tel ze, kijk hoe ze zwemmen en of ze eten. Dit is geen bijzaak: bijna elk probleem in een aquarium kondigt zich een paar dagen van tevoren aan in gedrag.

Het gereedschap hiervoor staat bij aquariumonderhoud en accessoires.

Maandelijks: filter en planten

Controleer de doorstroming van je filter. Niet de kalender bepaalt of het filter schoongemaakt moet worden, maar de opbrengst. Komt er merkbaar minder water uit dan een maand geleden, dan is het tijd.

Spoel de sponzen in aquariumwater. Vang tijdens de waterwissel een emmer bakwater op en knijp de sponzen daarin uit. Nooit onder de kraan: het chloor in leidingwater doodt de bacteriekolonie waar je filter op draait. Filterwatten mag je vervangen, maar dan een laag per keer.

Snoei en dun de planten uit. Haal afgestorven blad weg voordat het in het water uiteenvalt. Snelgroeiende soorten mogen fors terug; dat scheelt voedingsstoffen die anders bij de algen terechtkomen.

Meet je waarden. Een maandelijkse controle op nitriet, nitraat en pH is genoeg als de bak stabiel loopt. Verander je iets aan je bezetting, je voer of je verlichting, meet dan de weken erna vaker.

Twee tot vier keer per jaar

Maak de pompkop schoon. In het pomphuis zit een rotor met een asje waar kalk en aanslag op komen. Haal hem eruit, borstel hem schoon en zet hem terug. Dit is de meest verwaarloosde handeling in de hobby en de reden dat filters langzaam minder gaan leveren.

Vervang de verlichting op branduren, niet op of hij het nog doet. LED-verlichting gaat jarenlang mee maar wordt geleidelijk minder. Bij TL-buizen verschuift bovendien de kleur, en dat merken planten eerder dan jij.

Controleer slangen en afdichtingen. Slangen van een buitenfilter verharden en de rubbers in de pompkop verliezen hun veerkracht. Beide zijn los verkrijgbaar en beide zijn goedkoper dan de waterschade als het misgaat.

Wat je juist niet moet doen

De bak helemaal leeghalen. Een aquarium volledig legen en alles schrobben is de zekerste manier om terug te gaan naar week een. Je verwijdert de bacteriekolonie in de bodem en het filter, en daarna begint het inloopproces opnieuw, nu met vissen erin.

Alle filtermaterialen tegelijk vervangen. Zelfde reden. Vervang gefaseerd, met weken ertussen.

Overvoeren. Dit is de grootste oorzaak van troebel water, algen en hoge nitraatwaarden. Geef wat je vissen in twee tot drie minuten opnemen en niets meer. Blijft er voer liggen, dan gaf je te veel.

Te lang licht. Acht tot tien uur per dag is genoeg. Meer licht kweekt algen en geen mooiere planten. Zet er een tijdschakelaar op, dan hoef je er niet meer aan te denken.

Bij elk probleem een middel toevoegen. Vertroebeling, algen en een vis die zich raar gedraagt hebben in de meeste gevallen dezelfde oorzaak: te veel voer, te veel licht of te weinig waterwissels. Ga eerst dat na voordat je iets in het water giet.

Kort samengevat

Wekelijks een kwartier: water verversen, bodem zuigen, ruit poetsen, vissen bekijken. Maandelijks het filter controleren en de planten bijhouden. Een paar keer per jaar de pomp uit elkaar. Doe dat, en je bak vraagt verder niets van je.

Loopt je aquarium nog niet stabiel, kijk dan eerst bij het opstarten van een aquarium. Is het filter aan vervanging toe, dan helpt de keuzehulp voor aquariumfilters je verder.