Filtermateriaal Vergelijken: K1, Hel-X, Crystal Bio en Japanse Matten

Vijvercentrum - Filtratie & Techniek
Geschreven en beoordeeld door Kees, vijver- en koispecialist van Vijvercentrum (bijgewerkt )
Filtermateriaal Vergelijken: K1, Hel-X, Crystal Bio en Japanse Matten

Filtermateriaal vergelijken is een van de meest gestelde vragen die we krijgen. K1, Hel-X, Crystal Bio of Japanse Matten - elk medium heeft een eigen karakter, een andere opstarttijd en een andere plek in je filtersysteem. Dit artikel legt de vier populairste biologische filtermaterialen naast elkaar, met concrete getallen en praktijkervaring van tientallen klantinstallaties.

Hoe biologisch filtermateriaal werkt

Biologisch filtermateriaal biedt een aanhechtingsoppervlak voor nuttige bacteriën, met name Nitrosomonas en Nitrobacter. Die bacteriën zetten giftig ammonia (NH3/NH4) stap voor stap om in nitriet en vervolgens in nitraat. Dat proces heet nitrificatie. Nitraat is veel minder schadelijk en je verdunt het via gedeeltelijke waterverversingen of waterplanten nemen het op.

Het aanhechtingsoppervlak meten we in m² per m³ materiaal. Maar oppervlak alleen is niet alles. Bacteriën hebben zuurstof nodig - minimaal 4 mg/L opgelost in het water - en een stabiele pH tussen 7 en 8. Bij een KH onder 5 dH schommelt de pH te sterk en vertraagt de bacteriegroei. Meet dus niet alleen je ammonia en nitriet, maar ook je KH.

K1 (Kaldnes) - bewezen moving bed medium

K1 is het originele moving bed-medium, oorspronkelijk ontwikkeld voor professionele visteelt in Noorwegen. De kleine, wielachtige plastic elementjes bewegen door je filterkamer dankzij beluchting van onderaf. Door die constante beweging schuurt vuil vanzelf van de buitenkant af, terwijl bacteriën diep in de beschermde binnenzijde ongestoord groeien.

K1 biedt een beschermd aanhechtingsoppervlak van circa 500 m² per m³. Sommige leveranciers noemen een totaal oppervlak van 800 m²/m³, maar voor de nitrificatie telt het beschermde gedeelte. K1 weegt 95 tot 120 kg per m³, wat het makkelijk te hanteren maakt in grotere systemen.

Voor de beluchting reken je op 15 tot 25 liter lucht per minuut per m³ medium. Zonder actieve beluchting zinkt K1 naar de bodem en slibt het dicht. De opstarttijd ligt op 4 tot 6 weken bij 15 tot 20 graden watertemperatuur.

K1 werkt het best als moving bed in een aparte filterkamer van een meerkamer- of zwaartekrachtfilter. Voor grote systemen met een doorstroming boven 50 m³ per uur is het een betrouwbare keuze, mits je de beluchting goed op orde hebt.

Hel-X - maximaal oppervlak per liter

Hel-X is een spiraalvormig medium dat oorspronkelijk uit de industriële waterzuivering komt. De open spiraalstructuur biedt een aanhechtingsoppervlak van circa 5.500 m² per m³ - ruim tien keer zoveel als K1. Bacteriën groeien diep in de spiralen, beschermd tegen afschuring.

Net als K1 werkt Hel-X als moving bed met beluchting. De spiraalvorm zorgt voor een natuurlijke draaibeweging met relatief weinig luchtdruk. Handmatig spoelen is normaal gesproken niet nodig.

De opstarttijd is langer dan bij andere materialen: reken op 6 tot 10 weken voordat de volledige biologische capaciteit benut wordt. Dat vraagt geduld, maar eenmaal ingelopen presteert Hel-X uitstekend in zwaar belaste vijvers met beperkt filtervolume.

Hel-X kost meer per liter dan K1 of Japanse Matten. Je hebt echter minder volume nodig voor dezelfde filtercapaciteit, wat voor grotere vijverfilters op de lange termijn voordelig kan uitpakken. De 17 mm variant is het populairst voor vijverfilters.

Crystal Bio - compact en lichtgewicht

Crystal Bio is een poreus, glasachtig filtermedium met microscopisch kleine holtes doorheen de hele structuur. Een zak van 50 liter weegt slechts 7,5 kg, wat het het lichtste biologische filtermedium in zijn klasse maakt.

Crystal Bio is een statisch medium. Het ligt stil in een filterkamer of mandje en bewegt niet. Het werkt goed in trickle-filters en meerkamerfilters. Door de open structuur stroomt water er goed doorheen zonder dat het dichtslibt.

Een bijzonder voordeel: Crystal Bio ondersteunt niet alleen nitrificatie maar ook denitrificatie. Diep in de poreuze structuur ontstaan zuurstofarme zones waar bacteriën nitraat omzetten in stikstofgas. Dat helpt het nitraat laag te houden, wat bij gesloten systemen met weinig waterverversing een merkbaar verschil geeft. Ook heeft het een licht pH-stabiliserende werking.

De opstarttijd is vergelijkbaar met K1: 4 tot 6 weken bij 15 tot 20 graden. Ons advies is Crystal Bio te combineren met een mechanisch voorfilter of een laag Japanse Matten voor het grove vuil. Zo voorkom je dat de fijne poriën verstopt raken.

Japanse Matten - de allrounder voor selfbuilders

Japanse Matten zijn dikke, vezelachtige filterplaten die je op maat kunt snijden. Standaardmaat is 120 x 100 x 3,8 cm. Het vezeloppervlak biedt bacteriën een directe hechtplek en vangt tegelijk grof vuil op. Japanse Matten functioneren daardoor als mechanisch en biologisch filtermedium tegelijk.

Top-grade Japanse Matten bieden circa 300 m² per m³. De Red-X variant (van merken als Wilkoi) haalt 500 m²/m³ door een dichtere vezelstructuur. De ruwe vezels trekken bacteriën snel aan, wat verklaart waarom de opstarttijd slechts 2 tot 4 weken bedraagt - de snelste van de vier materialen.

Japanse Matten zijn goedkoop, eenvoudig te installeren en op maat te snijden met een gewoon mes. Bouw je een eigen filtersysteem? Dan zijn Japanse Matten vaak het logische uitgangspunt. Spoel ze elke 3 tot 6 maanden in een emmer vijverwater. Gebruik nooit kraanwater - chloor en chloramine doden tot 90% van je filterbacteriën in één keer.

Let op de kwaliteit bij het kopen. Goedkope imitaties hebben een gladder oppervlak en een tragere bacterieaangroei. Top-grade matten van Matala presteren merkbaar beter. Het prijsverschil is klein, het kwaliteitsverschil is groot.

Opstarttijden op een rij

  • Japanse Matten: 2 tot 4 weken - snelste opstart
  • K1: 4 tot 6 weken bij 15 tot 20 graden
  • Crystal Bio: 4 tot 6 weken - vergelijkbaar met K1
  • Hel-X: 6 tot 10 weken - langste opstart, hoogste eindcapaciteit

Voeg tijdens de inloopperiode vijverbacteriën toe aan je filter. Dat verkort de opstarttijd met een tot twee weken. Meet in die periode elke dag je ammonia en nitriet. Zit je nitriet boven 0,5 mg/L, dan doe je een waterwissel van 10 tot 20% en pas je de voerportie aan.

Welk materiaal past bij jouw vijver?

Voor vijvers tot 10.000 liter met een beperkt aantal vissen zijn Japanse Matten de meest praktische keuze. Ze zijn snel opgestart, makkelijk te plaatsen en goedkoop. Crystal Bio is een goed alternatief als de filterruimte krap is.

Bij grotere koivijvers boven 20.000 liter met een hogere visdichtheid zijn K1 of Hel-X de betere keuze. Het zelfreinigende moving bed spaart je veel onderhoud. Zorg voor voldoende beluchting en reken op een doorstroming van minimaal 1 tot 1,5 maal het vijvervolume per uur via je vijverpomp.

Als vuistregel voor de hoeveelheid: houd maximaal 0,5 kg koi per m³ vijverwater aan. Bij die bezetting heb je 20 tot 50% filtervolume nodig ten opzichte van het vijvervolume, afhankelijk van het type medium. Bij Hel-X kan dat aan de onderkant van die range zitten; bij Japanse Matten ga je richting de bovenkant.

Combinaties werken het best

Wat we bij klanten regelmatig zien: de beste resultaten komen van systemen die materialen combineren. Een bewezen opzet voor een meerkamerfilter:

  • Kamer 1: Japanse Matten voor mechanische filtering en grofbiologische afbraak. Makkelijk te spoelen.
  • Kamer 2: K1 of Hel-X als zelfreinigend biologisch hoofdmedium met luchtpomp.
  • Kamer 3: Crystal Bio voor fijne biologische filtratie en gedeeltelijke denitrificatie.

Scheid moving bed en statische media altijd door een gaas of rooster. Leg nooit K1 los bij Japanse Matten in dezelfde kamer - het bewegende K1 drukt tegen de matten en veroorzaakt verstopping.

Ongeacht welk materiaal je kiest: geen enkel filtermedium werkt zonder voldoende zuurstof. Zeker in de zomer, wanneer warm water minder zuurstof vasthoudt, is goede beluchting geen luxe maar een basisvereiste. Koppel je luchtpomp aan een apart stopcontact met aardlekschakelaar, zodat een stroomstoring in het filter niet onopgemerkt blijft.

Heb je vragen over welk filtermateriaal het best past bij jouw vijver, je filtersysteem of je visdichtheid? Neem contact met ons op. We geven je een concreet advies op basis van jouw situatie.

Ken jij je vijver al?

Maak gratis je Vijverprofiel en ontvang €2,50 winkeltegoed + persoonlijk advies afgestemd op jouw vijver.

Maak je profiel