Wanneer stop je met voeren in het najaar?

Je stopt met voeren in het najaar zodra de watertemperatuur drie dagen achter elkaar onder de 8 graden blijft. In de aanloop daarnaartoe bouw je af: vanaf 15 graden geef je minder en schakel je over op licht verteerbaar tarwekiemvoer, en tussen 8 en 12 graden geef je nog hooguit twee tot drie keer per week een kleine portie. De voeropname van koi volgt de watertemperatuur en dooft geleidelijk uit. Bij 6 graden eet een volwassen karper nog maar ongeveer 0,01 procent van zijn lichaamsgewicht per dag. Doorvoeren onder die grens levert de vis dus niets meer op, terwijl het restvoer wel je water belast. Een betrouwbare thermometer is je belangrijkste hulpmiddel.

Bij welke temperatuur stop je precies met voeren?

Onze huisrichtlijn is 8 graden, gemeten in het water op de diepte waar je vissen hangen. Blijft de watertemperatuur daar drie dagen achter elkaar onder, dan stop je volledig met voeren tot het voorjaar.

Die 8 graden komt niet uit de lucht vallen. De FAO beschrijft voor gewone karper drie drempels: boven 18 tot 20 graden eet de vis actief, onder ongeveer 15 tot 16 graden wordt de voeropname steeds minder intensief, en onder ongeveer 8 graden stopt het voeren praktisch. Wij kiezen die middelste drempel omdat die het meest direct aan voeropname is gekoppeld. De 5-gradengrens die je vaak leest hoort bij winterrust, niet bij voeropname.

Dit is een huisrichtlijn, geen natuurwet. De voeropname dooft geleidelijk uit tussen ongeveer 16 en 5 graden. Er is geen aan- of uitknop. Wij trekken de streep op 8 graden omdat dat de best onderbouwde plek is, maar 7 of 9 zou net zo verdedigbaar zijn geweest.

Belangrijk is het woord watertemperatuur. Niet de luchttemperatuur, en niet de temperatuur vlak onder het oppervlak. In een vijver van 150 centimeter diep kan het oppervlak 12 graden zijn terwijl de bodem op 7 graden staat. Dat verschil bepaalt of je wel of niet voert. Een digitale thermometer met een sensor aan een kabel werkt hiervoor het prettigst. En kijk naar drie dagen achter elkaar, niet naar een enkele koude nacht.

Hoe bouw je het voeren in het najaar af?

Het afbouwen verloopt in fasen die de watertemperatuur volgen. Hieronder zie je onze leidraad voor de meeste tuinvijvers.

• Boven 18 graden: normaal groeivoer, twee tot drie beurten per dag.
• Tussen 15 en 18 graden: standaardvoer, ongeveer 1 procent van het lichaamsgewicht per dag.
• Vanaf 15 graden: minder geven en overschakelen op licht verteerbaar tarwekiemvoer.
• Tussen 8 en 12 graden: hooguit twee tot drie keer per week een kleine portie, maximaal 0,5 procent van het lichaamsgewicht per dag.
• Onder 8 graden: helemaal stoppen.

Let op dat overschakelen op tarwekiemvoer en stoppen met voeren twee verschillende stappen zijn. Het eerste doe je rond 15 graden, het tweede pas bij 8 graden. Wie meteen van groeivoer naar niets gaat, slaat de tussenfase over waarin je koi zijn reserves nog aanvult.

Twee groepen wijken af. Jonge koi onder ongeveer 250 gram hebben minder vetreserve en een hogere stofwisseling per kilo; zij verdragen een lange voerstop slechter. Bouw bij jonge vis later af en begin in het voorjaar eerder. Een zieke of net behandelde vis eet minder: voer die niet op temperatuur, maar op wat hij daadwerkelijk opneemt.

Waarom is op tijd stoppen zo belangrijk?

Koi zijn koudbloedig. Bij dalende watertemperatuur zakt hun voeropname steil. In een voedingsritme-onderzoek over het bereik van 4 tot 34 graden aten volwassen karpers van 630 tot 850 gram bij 6 graden nog maar 0,01 procent van hun lichaamsgewicht per dag. Jonge karpers van 61 tot 91 gram kwamen op 0,35 procent.

Wat dat betekent is eenvoudig: onder ongeveer 8 graden levert voeren de vis vrijwel niets meer op. Wat er niet wordt opgegeten, blijft in het water achter en belast je filter juist op het moment dat dat filter door de kou langzamer werkt. Dat is de reden om te stoppen.

Wat wij hier bewust niet beweren: dat voer bij lage temperatuur in de darm gaat rotten en de vis vergiftigt. Die claim gaat al jaren rond in de hobby, maar wij hebben er geen enkele peer-reviewed onderbouwing voor kunnen vinden. Wij noemen alleen wat we kunnen onderbouwen. Twijfel je over de conditie van een vis, raadpleeg dan een gespecialiseerde dierenarts of viskundige.

Welk voer gebruik je in de afbouwperiode?

Gebruik vanaf ongeveer 15 graden een licht verteerbaar voer op tarwekiembasis. Denk aan wintervoer op tarwekiembasis in een zak van 6 kilo. Dit voer bevat minder eiwit (rond 30 procent) en is lichter verteerbaar dan zomervoer met 38 procent eiwit of meer.

Door het lagere eiwitgehalte belast je de trager wordende spijsvertering minder. Stap geleidelijk over zodat je vissen kunnen wennen, en koop een hoeveelheid die je in een seizoen opmaakt zodat het voer vers blijft. Oud voer verliest voedingswaarde en kan klonteren.

Krijg je midden in de winter een warme week, ga dan niet meteen weer voeren. Wacht tot het water drie dagen achter elkaar op 10 graden of hoger staat, en begin dan met een kleine portie tarwekiemvoer.

Waar let je nog meer op aan het einde van het seizoen?

Verwijder afgevallen bladeren en plantenresten voor de winter, bijvoorbeeld met een plat bodemschepnet voor bladval en slib, want rottend organisch materiaal verbruikt zuurstof en belast je water. Een net over de vijver in de herfst scheelt veel werk.

Een beluchtingsset met pompje en luchtsteen volstaat daarvoor in een kleine vijver. Controleer ook of je beluchting blijft draaien en houd in de winter een deel van het oppervlak ijsvrij. Zo blijft de gasuitwisseling op gang, ook wanneer je niet meer voert. Snoei waterplanten terug zodat afstervend blad het water niet onnodig belast.

Samenvatting: stoppen met voeren in het najaar

• Onder 8 graden watertemperatuur, drie dagen achter elkaar: helemaal stoppen met voeren.
• Vanaf 15 graden: minder geven en overschakelen op tarwekiemvoer.
• Tussen 8 en 12 graden: hooguit twee tot drie keer per week een kleine portie.
• Meet de watertemperatuur op de diepte waar je vissen hangen, niet de luchttemperatuur.
• Jonge koi onder 250 gram en zieke vis wijken af van dit schema.
• Verwijder bladeren en plantenresten voor de winter.
• Houd beluchting draaiende en een deel van het oppervlak ijsvrij.
• Weer beginnen in het voorjaar: pas vanaf 10 graden, drie dagen achter elkaar.

Veelgestelde vragen

Wat als het in oktober nog warm is? Dan voer je gewoon door op basis van de gemeten watertemperatuur. Het is het water dat telt, niet de kalenderdatum. Boven 15 graden geef je standaardvoer, daaronder stap je over op tarwekiemvoer.

Mijn vissen bedelen nog om voer, mag ik toegeven? Onder 8 graden niet. Bedelgedrag is een gewoonte, geen teken van honger. Je vissen teren in de winter veilig op hun reserves uit het najaar. Karper komt een winter van ruim 200 dagen zonder voer door met een daling van de conditiefactor van ongeveer 6 procent.

Hoe lang duurt de stopperiode meestal? In Nederland ligt het voeren grofweg van eind november tot eind februari of begin maart stil, afhankelijk van de winter. Je hervat zodra het water drie dagen achter elkaar boven 10 graden staat.

Wil je je vissen goed de winter in helpen met het juiste najaarsvoer? Kijk bij ons koi visvoer of houd je temperatuur scherp in de gaten met een set uit water testen en meten. Vragen over jouw situatie? Mail naar kees@vijvercentrum.nl, we helpen je graag verder.

Bij welke vraag hoort welke pagina

Dit artikel behandelt een moment: de laatste voerbeurt van het seizoen. Voor de aangrenzende vragen verwijzen wij door, zodat je niet drie van onze artikelen naast elkaar hoeft te leggen.

• Lees over de stap daarvoor, van zomervoer naar wintervoer.
• Lees over wat er daarna in de winter gebeurt.
• Lees over het schema waarin dit moment past.
• Het volledige assortiment staat in de koivoer-keuzehulp met temperatuurvenster per lijn.