helder water helofytenfilter moerasplanten plantenfilter vijveraanleg

Welke moerasplanten kies je voor een plantenfilter?

Vijvercentrum - Vijveronderhoud

Voor een plantenfilter kies je sterke, snelgroeiende moerasplanten die veel voedingsstoffen opnemen. De beste keuzes zijn gele lis, kleine lisdodde, egelskop, watermunt en moerasvergeet-mij-nietje. Reken op ongeveer 5 tot 8 planten per vierkante meter filteroppervlak. Een plantenfilter werkt het beste als de planten met hun wortels in een grof spoelmedium of grind staan, waar het vijverwater langzaam doorheen stroomt. Hieronder lees je welke soorten je kiest en waar je op let.

Wat doet een plantenfilter precies?

Een plantenfilter, ook wel helofytenfilter genoemd, is een apart bassin of een ondiepe zone waar vijverwater doorheen stroomt. De moerasplanten staan met hun wortels in grind of lavasteen. Op dat substraat leven bacterien die afvalstoffen afbreken, terwijl de plantenwortels de vrijgekomen voedingsstoffen als nitraat en fosfaat opnemen. Het resultaat is helder, voedselarm water dat algen weinig kansen geeft. Een goed plantenfilter is daarmee een natuurlijke aanvulling op of zelfs vervanging van een mechanisch filter.

Welke moerasplanten kies je voor het plantenfilter?

Kies planten die hard groeien en veel voeding opnemen. Een mix van soorten met verschillende worteldieptes en bloeitijden geeft het stabielste resultaat over het seizoen.

  • Gele lis: sterke groeier met diepe wortels, neemt veel voeding op en bloeit geel in mei en juni.
  • Kleine lisdodde: hoge plant met krachtig wortelstelsel, ideaal voor een groot filter. Kies de kleine soort, de grote lisdodde woekert te hard.
  • Egelskop: winterhard, robuust en goede voedingsopnemer.
  • Watermunt: geurige groeier die snel een dichte mat vormt en veel voeding wegneemt.
  • Moerasvergeet-mij-nietje: lage bloeier voor de rand van het filter, mooi en functioneel.
  • Holpijp en zegge: rechtopstaande oeverplanten die het filter een natuurlijke uitstraling geven.

Vermijd zwakke sierplanten die weinig voeding opnemen, die dragen nauwelijks bij aan de werking.

Hoeveel planten heb je nodig?

Een richtlijn is 5 tot 8 moerasplanten per vierkante meter filteroppervlak. Het filter zelf maak je het liefst zo groot als 10 procent van je vijveroppervlak, met een minimum van ongeveer 1 vierkante meter voor een gemiddelde tuinvijver. Hoe groter het filter en hoe dichter de begroeiing, hoe meer voeding er uit het water wordt gehaald. Plant in het begin wat dichter, dan groeit het filter sneller dicht en geef je algen minder ruimte.

Wil je een plantenfilter aanleggen met de juiste materialen en planten? Kijk bij onze vijveraanleg-producten voor folie, substraat en toebehoren.

Welk substraat en welke doorstroming heb je nodig?

De planten staan niet in gewone aarde maar in een grof, voedselarm medium. Gebruik gewassen grind van 8 tot 16 mm, lavasteen of speciale filtersubstraat. Dat houdt de wortels vast en biedt een groot oppervlak voor de nuttige bacterien. Laat het water langzaam en gelijkmatig door het filter stromen, van onderaf naar boven of horizontaal. Een te snelle doorstroming geeft de bacterien en wortels te weinig tijd om hun werk te doen. Reken op een verblijftijd waarbij de hele vijverinhoud ongeveer eens per 2 tot 4 uur door het filter gaat.

Voor de waterstroom door het filter heb je een passende pomp nodig. Bekijk daarvoor onze vijverpompen.

Waar zet je het plantenfilter neer?

De plek van het filter bepaalt mee hoe goed het werkt. Zet het bij voorkeur iets hoger dan de vijver, zodat het gezuiverde water er via een beekloop of waterval terug in stroomt. Dat geeft meteen extra zuurstof. Kies een zonnige tot half beschaduwde plek, want de meeste moerasplanten houden van licht. Houd het filter bereikbaar voor onderhoud en zorg dat de in- en uitstroom niet kortsluiten, anders stroomt het water langs de planten in plaats van erdoorheen. Een filter dat aan een lange zijde instroomt en aan de andere uitstroomt benut het volledige oppervlak.

Hoe onderhoud je een plantenfilter?

Een plantenfilter vraagt weinig, maar niet niets. Knip in het najaar het afgestorven blad weg voordat het in het water rot, anders geef je de opgenomen voeding weer terug aan de vijver. Dun woekerende soorten elke een tot twee jaar uit, zodat de doorstroming goed blijft. Spoel het substraat niet schoon, want daar zit juist de waardevolle bacteriekolonie in. Controleer in het voorjaar of het water nog vrij doorstroomt en haal eventueel verstopt blad weg.

Samenvatting en checklist

  • Kies sterke voedingsopnemers zoals gele lis, kleine lisdodde, egelskop en watermunt.
  • Reken op 5 tot 8 planten per vierkante meter filteroppervlak.
  • Maak het filter ongeveer 10 procent van je vijveroppervlak groot.
  • Gebruik grof grind of lavasteen als substraat, geen aarde.
  • Laat het water langzaam en gelijkmatig door het filter stromen.
  • Knip in het najaar afgestorven blad weg en dun woekeraars uit.

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

Kan een plantenfilter mijn gewone filter vervangen? Bij een goed gedimensioneerd plantenfilter en niet te veel vissen kan dat. Bij een viskweekvijver of veel koi blijft een mechanisch en biologisch filter meestal nodig als aanvulling.

Welke moerasplant neemt de meeste voeding op? Kleine lisdodde en gele lis behoren tot de sterkste voedingsopnemers dankzij hun krachtige wortelstelsel. Een mix van soorten werkt het stabielst.

Hoe groot moet een plantenfilter zijn? Reken op ongeveer 10 procent van je vijveroppervlak, met een minimum van 1 vierkante meter voor een gemiddelde tuinvijver. Groter mag altijd, dat verbetert de werking.

Wil je hulp bij het ontwerp van je plantenfilter? Mail je vraag naar kees@vijvercentrum.nl, dan denken we met je mee.

Ken jij je vijver al?

Maak gratis je Vijverprofiel en ontvang €2,50 winkeltegoed + persoonlijk advies afgestemd op jouw vijver.

Maak je profiel