Koivijver in Mei: Koi Bijplaatsen en Groeivoer Starten

Mei is het moment waarop je koivijver echt wakker wordt. De watertemperatuur stijgt richting 12-15°C, je koi komen in beweging en de vijver bruist van leven. Voor veel koiliefhebbers is dit ook het moment om nieuwe koi bij te plaatsen en over te schakelen op groeivoer. Doe het wel stap voor stap. Juist in mei gaat het regelmatig mis door te veel haast. In dit artikel lees je hoe je dat voorkomt.

Wanneer is het veilig om koi bij te plaatsen?

De watertemperatuur bepaalt alles. Wacht tot het water stabiel boven 12°C blijft, niet alleen op een warme middag, maar minstens zeven dagen achter elkaar. In de meeste jaren in Nederland valt dat rond half mei. Bij lagere temperaturen is het immuunsysteem van koi nog niet volledig actief, waardoor nieuwe vissen veel kwetsbaarder zijn voor stress en infecties.

Meet de temperatuur 's ochtends vroeg. Dat is het koudste moment van de dag. Staat de thermometer dan nog boven 12°C? Dan kun je bijplaatsen. Zit je er nog net onder, wacht dan nog een week. Ongeduld is de grootste oorzaak van problemen bij nieuwe koi in mei.

Hoeveel koi past jouw vijver aan?

Reken met maximaal 1 koi per 1000 liter water. Een vijver van 5000 liter kan dus maximaal 10 vissen aan, inclusief de dieren die er al zwemmen. Dat klinkt streng, maar dit is een vuistregel die zijn nut heeft bewezen. Te veel vissen betekent te veel ammoniak, te weinig zuurstof en uiteindelijk zieke dieren.

Onze huisrichtlijn: houd maximaal een volwassen koi per 1.000 liter vijverwater aan, ofwel ongeveer 5 kilo vis per 1.000 liter, want een volwassen koi weegt 3 tot 5 kilo. Dat is een vuistregel, geen natuurwet. Wat je vijver echt aankan bepalen je filter en je zuurstof, niet het aantal vissen. Blijven ammonium en nitriet op nul en zit je zuurstof boven de 6 mg/l, ook op een warme zomeravond met de pomp aan, dan zit je goed. Reken met het gewicht dat je koi over vijf jaar heeft, niet met dat van vandaag.

De diepte van je vijver speelt ook een rol. Minimaal 1,5 meter is vereist, 2 meter is beter. Dieper water dempt temperatuurschommelingen af tot minder dan 3°C per dag, wat de stressbelasting op je koi flink vermindert. Grote temperatuurwisselingen zijn een van de voornaamste stressfactoren bij koi.

Nieuwe koi veilig acclimatiseren

Gooi nooit zomaar een zak met koi in de vijver. De overgang van transportwater naar vijverwater moet geleidelijk gaan. Dit is hoe we het aanpakken:

• Laat de gesloten zak 20 tot 30 minuten drijven op het vijverwater zodat de temperaturen gelijk worden.
• Open de zak en voeg elke 10 minuten een kopje vijverwater toe. Herhaal dit vier tot vijf keer.
• Zet de koi met een schepnet voorzichtig over in de vijver. Giet het transportwater er niet bij, want dat kan ziektekiemen bevatten. Een vijverschepnet met een steel van 220 centimeter werkt daarvoor het rustigst.

Het temperatuurverschil tussen transportwater en vijverwater mag op het moment van loslaten maximaal 1°C zijn. Voer de eerste 24 uur niet. Laat de nieuwe vissen rustig wennen. Houd de eerste drie dagen goed in de gaten of alle koi eten en zich normaal gedragen.

Quarantaine: eerlijk advies

Onze huisrichtlijn: houd elke nieuwe koi minimaal 30 dagen apart, in water van 20 tot 24 graden. De duur is maar de helft van het verhaal. Koi herpesvirus laat zich alleen zien bij watertemperaturen tussen grofweg 16 en 25 graden, en de incubatietijd is 7 tot 21 dagen, afhankelijk van de temperatuur. In koud water kan een besmette vis er wekenlang gezond uitzien en pas ziek worden als je vijver in het voorjaar opwarmt. Vier weken quarantaine op 10 graden is dus geen quarantaine maar uitstel. Kun je de bak niet verwarmen, houd dan zes weken aan. Houd de bezetting laag: maximaal een koi per 100 liter.

Een opvouwbaar quarantainevat van 380 liter is daarvoor genoeg. Als je het echt goed wilt doen, zet je nieuwe koi dertig dagen apart in een quarantainebak. Zo voorkom je dat parasieten of bacteriën je hele vijver bereiken. In onze ervaring doet een groot deel van de hobbyisten dit niet, omdat ze geen aparte bak hebben. Koop je bij een betrouwbare dealer die zijn vissen zelf quarantaineert? Dan is het risico kleiner, maar nooit nul.

Na het bijplaatsen is een gedeeltelijke waterwissel van 10 tot 15% een goed idee. Voeg daarna een bacterieboost toe aan je filter: extra nitrificerende bacteriën helpen de toegenomen belasting aan te kunnen.

Groeivoer starten: zo doe je het goed

Groeivoer bevat meer eiwit en vet dan wintervoer of voorjaarsvoer. Denk aan drijvend groeivoer met 41 procent eiwit. Start hier pas mee als de watertemperatuur stabiel tussen 12 en 15°C zit. Daaronder kunnen koi eiwitrijk voer niet goed verteren, wat leidt tot darmklachten en slechte waterkwaliteit. Kies een voer met 35 tot 40% proteïne en 5 tot 7% vet, dat geeft koi wat ze nodig hebben voor gezonde groei en mooie kleurontwikkeling.

Hoeveel en hoe vaak voeren?

Een veelgemaakte fout: mensen zijn zo blij dat hun koi weer actief zijn, dat ze veel te veel voer geven. Restvoer dat op de bodem terechtkomt, breekt af tot ammoniak. Boven 1 mg/L is dat dodelijk voor koi. Houd je aan deze richtlijnen:

• Voer twee tot vier keer per dag kleine porties.
• Elke portie moet binnen twee tot vijf minuten op zijn.
• Voer maximaal 1 tot 2% van het totale lichaamsgewicht van je koi per dag.
• Gebruik drijvend voer, zodat je kunt zien hoeveel er opgegeten wordt en je direct kunt ingrijpen als er iets overblijft.

Onze huisrichtlijn: het juiste percentage hangt van twee dingen af, de watertemperatuur en de grootte van je vissen. Boven 20 graden houden wij 1,5 tot 2 procent per dag aan voor volwassen koi boven 500 gram en 2,5 tot 3 procent voor jonge koi tot 250 gram. Tussen 18 en 20 graden 1 tot 1,5 procent, tussen 15 en 18 graden ongeveer 1 procent, tussen 8 en 15 graden maximaal 0,5 procent tarwekiemvoer, en onder 8 graden voer je niet. Wij kiezen bewust de onderkant van het wetenschappelijke bereik: je filtercapaciteit bepaalt de bovengrens, niet de eetlust van je vis.

Onze huisrichtlijn: geef per voerbeurt niet meer dan je vissen in vijf minuten opeten. Wat er na tien minuten nog drijft, schep je eruit. De vijfminutenregel vervangt het rekenen niet, hij controleert het: bereken je dagelijkse hoeveelheid op gewicht en watertemperatuur, verdeel die over twee tot drie beurten, en gebruik de vijf minuten om te zien of je berekening klopt. De vijf minuten gelden per beurt, niet per dag.

Begin voorzichtig: start met twee keer per dag en bouw in de tweede helft van mei op naar drie tot vier keer. Een koi die niet eet, geeft een signaal. Dat kan stress zijn door nieuwe vijvergenoten, maar ook een vroeg teken van ziekte.

Waterkwaliteit: de basis van een gezonde vijver

Meer vissen en meer voer betekent meer belasting op je filtersysteem. In mei is het verstandig om je waterwaarden vaker te meten dan in de wintermaanden. De streefwaarden om in de gaten te houden:

Zuurstof: minimaal 6 mg/L, gemeten 's ochtends vroeg. Meet nooit alleen op het warmste deel van de dag, want dan krijg je een te positief beeld. Zuurstoftekort is een stille killer in koivijvers, vooral als de temperatuur stijgt en je meer voert.

Ammoniak en nitriet: beide onder 0,05 mg/L. Overschrijd je deze waarden, dan is direct een gedeeltelijke waterwissel nodig.

pH: tussen 7,2 en 8,0. Een stabiele pH is minstens zo belangrijk als de waarde zelf.

KH (carbonaathardheid): minimaal 5 dH. Valt de KH lager, dan kan de pH instabiel worden met alle gevolgen van dien.

Zuurstof en beluchting

Zorg dat je beluchting 24 uur per dag draait, ook 's nachts. In het donker verbruiken vissen, bacteriën en planten allemaal zuurstof zonder dat er aanvulling via fotosynthese plaatsvindt. Zorg ook voor waterbeweging aan het oppervlak, want daar vindt de gasuitwisseling plaats. Je vijverpomp of filterretour moet zo staan dat er lichte stroming in de vijver ontstaat.

Als vuistregel geldt: je filtercapaciteit moet twee tot drie keer het vijvervolume per uur kunnen verwerken. Bij een vijver van 10.000 liter is dat dus minimaal 20.000 liter per uur. Voldoe je daar niet aan, dan loop je in mei al snel tegen problemen aan. Een goed werkend vijverfilter is geen luxe, maar de kern van je systeem.

Zweefalgen voorkomen met UV-C

Als je meer voert, komen er meer voedingsstoffen in het water. Dat is een uitnodiging voor zweefalgen, waardoor je vijver groen wordt. Een UV-C lamp is de meest effectieve manier om dat te voorkomen, zonder dat je ingrijpt in de biologische balans. De lamp doodt algen die door het filter stromen zonder je filterbacteriën te schaden. Reken op 25 tot 40 watt per 10.000 liter.

Vast onderhoudsritme voor mei

Een regelmatig ritme voorkomt dat problemen uit de hand lopen. Wat werkt in de praktijk:

Dagelijks: temperatuur meten, koi observeren tijdens het voeren, restvoer verwijderen van het wateroppervlak.

Twee keer per week: zuurstofgehalte meten 's ochtends, slib van de bodem verwijderen met een vijverstofzuiger.

Wekelijks: pH, ammoniak en nitriet testen, waterwissel van 10 tot 15%.

Maandelijks: nitraat en KH meten, filtermatten spoelen in vijverwater (nooit in leidingwater, want dat doodt je filterbacteriën).

Door consequent te meten, pak je problemen aan voordat ze escaleren. Een licht verhoogd nitrietgehalte is eenvoudig te corrigeren met een extra waterwissel. Een nitrietpiek die je pas ontdekt als koi aan het oppervlak happen, is een heel ander verhaal.

Van mei naar de zomer

Als je mei goed aanpakt, leg je de basis voor een mooie zomer. Je koi groeien, kleuren ontwikkelen zich en het is een plezier om ze te volgen. Maak nu foto's van je vissen. Vergelijk ze aan het einde van de zomer. Als je de basis goed hebt gelegd, zul je versteld staan van het verschil.

Heb je vragen over het bijplaatsen van koi of de overstap naar groeivoer? Neem gerust contact met ons op.